سرویس دفاع و امنیت مشرق _ با فرسایشی شدن نبرد روسیه و اوکراین، موشک ها و پهپادها در دو سوی میدان نقش مهمی در حملات عمقی و زیرساختی پیدا کرده اند.

حمله اخیر موشکی / پهپادی روسیه و استفاده از یک سلاح خاص توجه جهان را به سمت خود جلب کرده است. سلاحی که گفته می شود هدف از حمله به اوکراین با آن یک آزمایش مجدد و البته ارسال یک پیام سنگین به بلوک غرب و کشورهای اروپایی بوده است.

موشک بالستیک هایپرسونیک اورشنیک که در گذشته نیز علیه شهرهای لویو و دنیپروپتروفسک اوکراین استفاده شده بود اما این بار مستقیما علیه پایتخت به کار گرفته شد.

درخت فندق روسی و میوه‌هایی ترسناک!

واژه اورشنیک در زبان روسی به معنی " درخت فندق " است . موشک مورد نظر تقریبا پیشرفته ترین و جدیدترین موشک بالستیک ارتش روسیه است که وارد خدمت شده و به نوعی می توان آن را یکی از اولین موشک های بالستیک میان برد ساخت روسیه بعد از فروپاشی شوروی سابق به حساب آورد. این موشک در رده موشک های بالستیک میان برد دسته بندی می شود که تا ۳۰۰۰ کیلومتر برد دارند.

منابع تحقیقاتی امریکایی در کنار سرویس اطلاعاتی اوکراین، موشک اورشنیک را در حقیقت یک نمونه کوچک شده از موشک بالستیک قاره پیمای مدل RS ۲۶ معرفی می کنند.

موشک بزرگتر روسی یعنی RS ۲۶ یک سامانه متحرک حامل موشک بالستیک قاره پیما مسلح به کلاهک هسته ای است که بین ۳ تا ۴ مرحله پیشران دارد در حالی که منابع اطلاعاتی بالا موشک اورشنیک را یک موشک بالستیک سوخت جامد دو مرحله ای معرفی می کنند.

هر زمان صحبت از موشک اورشنیک می شود اولین بحث در خصوص این سلاح سرعت بالا و به نوعی ترسناک آن است. موشک مورد نظر به محض شلیک و شتاب گیری اولیه به سرعتی معادل ۱۰ ماخ یا ۳۴۳۰ متر در ثانیه می رسد و در فاز نهایی سرهای جنگی این موشک به سرعت ۱۳ ماخ معادل ۴۴۵۹ متر بر ثانیه می رسند.

این موشک معمولا به ۶ سر جنگی مستقل با قابلیت جدا شدن و حمله به اهداف متفاوت مجهز است. سر های جنگی می تواند از نوع متعارف شدید الانفجار یا حامل ریز مهمات و یا نمونه اتمی باشند. در برخی از حملات به اوکراین از نمونه های حامل ریز مهمات استفاده شده و برآوردهای اطلاعاتی اعلام می کند که هر کدام از سرهای جنگی می تواند حامل ۶ ریز مهمات بوده و در نهایت یعنی یک موشک از این مدل توان حمله به ۳۶ هدف متفاوت را دارد.

به این نکته نیز بایستی توجه داشت که تا کنون هیچ تصویر رسمی از سامانه موشکی اورشنیک منتشر نشده است.

ورود به خدمت و سابقه حملات به اوکراین

بر اساس گفته ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه در اول آگوست سال ۲۰۲۵ میلادی ، سامانه موشکی اورشنیک وارد تولید انبوه شده و اولین واحد های آن به نیروهای مسلح روسیه تحویل شده است.

تا به امروز سه مورد حمله ثبت شده از این موشک گزارش شده است. حمله اول مربوط به قبل از آغاز تولید انبوه موشک مورد نظر و در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ ( برابر با اول آذر ماه سال ۱۴۰۳ ) به مجموعه موشک سازی دولتی Pivdenmash در اطراف شهر دنیپرو در شرق اوکراین بوده است.

حمله دوم به تاریخ ۹ ژانویه ۲۰۲۶ میلادی ( برابر با ۱۹ دی ماه ۱۴۰۴ ) به اطراف شهر لویو در غربی ترین نقاط اوکراین انجام شد. هدف حمله یک پایگاه هوایی و تاسیسات تعمیر و نگهداری هواپیماهای رزمی اعلام شد. در این حمله هم صرفا از سرهای جنگی بدون ماده منفجره بهره گرفته شده و گفته شده که اصابت ها صرفا باعث ایجاد چاله های بزرگ شده بودند.

حمله سوم نیز به تاریخ ۲۴ می ۲۰۲۶ میلادی ( برابر با ۳ خرداد ۱۴۰۵ ) به سمت کی‌یف پایتخت اوکراین انجام شده است.

روسیه اعلام کرد که این حمله پاسخی به حمله سنگین پهپادی چند روز قبل تر اوکراینی ها به درون منطقه تحت کنترل روسیه در لوهانسک در شرق اوکراین بوده که باعث بروز تلفات سنگین غیرنظامی شده است.

اما یک نکته بسیار جالب در خصوص سامانه موشکی اورشنیک این است که در هر سه حمله انجام شده توسط این موشک ، منابع اطلاعات غربی و سرویس اطلاعات اوکراین نسبت به استفاده از این موشک هشدار اولیه را داده بودند. به نظر می رسد که روس ها می خواستند از قبل دنیا استفاده از این موشک و ناتوانی پدافند اوکراین برای مقابله با این موشک را مشاهده کند.

استقرار در بلاروس و پیام ترسناک به اروپا

در اواخر دسامبر سال ۲۰۲۵ میلادی وزارت دفاع روسیه و همچنین رییس جمهور بلاروس اعلام کردند که سامانه موشکی اورشنیک به صورت عملیاتی در کشور بلاروس مستقر و وارد وضعیت خدمت شده است. در عین حال روسیه تسلیحات اتمی و دیگر موشک های خود را نیز در این کشور مستقر کرده بود. نکته جالب توجه و به نوعی ترسناک برای اروپا در خصوص استقرار این سلاح در بلاروس این است که با توجه به سرعت بالای اورشنیک در صورت بروز درگیری و شلیک به سمت هر نطقه در اروپا طرف مقابل تقریبا هیچ زمانی برای واکنش نخواهد داشت.

یک تیر موشک اورشنیک که از بلاروس شلیک شود تنها در مدت ۸ دقیقه می تواند خود را به لندن پایتخت انگلستان برساند. می توان گفت که تقریبا تمام پایتخت های اروپایی در زمانی در حدود ۱۰ دقیقه یا کمتر از آن در تیرس موشک اورشنیک از خاک بلاروس قرار دارند. این سلاح با توجه به سرعت بالا و در گزینه بروز درگیری با ناتو مسلح بودن به سر جنگی اتمی می‌تواند به عنوان یک سلاح ضربه نخست به کار آمده و تقریبا هیچ دفاعی نیز در برابر آن وجود نخواهد داشت.